Φωτογραφίες του Νέου Δημαρχιακού Μεγάρου

Το Δημαρχείο της Θεσσαλονίκης - Ιστορικό

Μακέτες του Καλλιτεχνικού Έργου - Α΄ Βραβείο

Έχει ολοκληρωθεί η κατασκευή του Νέου Δημαρχιακού Μεγάρου με υπόγειο σταθμό αυτοκινήτων 900 θέσεων, με υπερσύγχρονα πληροφοριακά και ενεργειακά συστήματα για την εξυπηρέτηση των δημοτών.

 Αναλυτική τεχνική έκθεση προ της ανεγέρσεως του Νέου Δημαρχείου:

1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ – ΟΡΟΙ ΔΟΜΗΣΗΣ

Το οικόπεδο (πρώην στρατόπεδο Τσιρογιάννη) όπου πρόκειται να ανεγερθεί το Νέο Δημαρχιακό Μέγαρο Θεσσαλονίκης διέπεται από τους ειδικούς όρους δόμησης που αναφέρονται στο Διάταγμα ρυμοτομίας (23/8/1980, ΦΕΚ 456/Δ/80).

α) Οικοδομικό σύστημα πανταχόθεν ελεύθερο,

β) Μέγιστη κάλυψη 40% = 5.835,2 μ² > Πραγματοποιούμενης 4.761,89 μ²

γ) Μέγιστο επιτρεπόμενο ύψος 17 μ,

δ) Συντελεστής δόμησης 1,00,

Επιτρεπόμενη δόμηση 14.588 μ² > Πραγματοποιούμενη δόμηση 14.587,27 μ²

Επιτρεπόμενος όγκος 65.646 μ³ > Πραγματοποιούμενος 65.626,68 μ³

ε) Απόσταση από την ρυμοτομική γραμμή προς την πλευρά του Βυζαντινολογικού Μουσείου, 20m, εκ δε των λοιπών ρυμοτομικών γραμμών 10m.

ΕΜΒΑΔΟΝ ΟΙΚΟΠΕΔΟΥ 14,588 M².

Προβλέπεται κατασκευή υπογείου σταθμού αυτοκινήτων χωρητικότητας 851 θέσεων σύμφωνα με την κυκλοφοριακή μελέτη και μελέτη περιβαλλοντολογικών επιπτώσεων που έχει ήδη εκπονηθεί. Για χρήση του Δημαρχείου προβλέπονται συνολικά 142 θέσεις εκ των οποίων 15 θέσεις για ΑμεΑ ενώ για χρήση του σταθμού αυτοκινήτων προβλέπονται 709 θέσεις εκ των οποίων 28 για ΑμεΑ. Συνολικά προβλέπονται 43 θέσεις για άτομα με ειδικές ανάγκες.

Τέλος στην διαμόρφωση του υπαίθριου χώρου χωροθετούνται 5.217,93 μ² πρασίνου εκ των οποίων τα 1.819,2 μ² αποτελούν επιφάνεια κυβόλιθων τοποθετημένων ελεύθερα σε χωμάτινη υπόστρωση και με απόσταση μεταξύ τους, έτσι ώστε να φύεται χορτάρι ανάμεσα. Επίσης στη διαμόρφωση του υπαίθριου χώρου χωροθετούνται 551,70 μ² υδάτινων επιφανειών. Η όλη διαμόρφωση του υπαίθριου χώρου έγινε με πρόθεση να εμπλουτισθεί κατά το δυνατόν η οικολογική ισορροπία του χώρου.

2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ

Το νέο Δημαρχιακό Μέγαρο Θεσσαλονίκης αποτελείται από μια σύνθεση όγκων – γραμμικών πτερύγων και γλυπτικών σχημάτων  -, οι οποίοι βρίσκονται σε μια διαλεκτική σχέση τόσον μεταξύ τους, όσον και με τον περιβάλλοντα χώρο (γεωμορφολογία, κτίσματα) και τον υπαίθριο χώρο του ίδιου του οικοπέδου.

Η καθαρή επιμήκης ψηλότερη πτέρυγα αποτελεί το φόντο – όριο της όλης σύνθεσης, και σε σχέση με την χαμηλότερη γραμμική πτέρυγα που διατρέχει τον κεντρικό χώρο του οικοπέδου, "αγκαλιάζουν"  τον κεντρικό πολυώροφο χώρο, του φουαγιέ, "καρδιά" του συγκροτήματος.

Η χαμηλότερη όλων, γενικής μορφής Γ' πτέρυγα, οριοθετεί την προς την Βασ. Γεωργίου Γ’ Σώματος Στρατού γωνία του οικοπέδου και αποτελεί την προσέγγιση – όριο – μετάβαση – στον αυστηρό ιστό της πόλης. Εδώ με γλυπτική διάθεση τοποθετούνται η αίθουσα πολλαπλών χρήσεων στο ισόγειο και η Αίθουσα Δημοτικού Συμβουλίου στον όροφο, με προβεβλημένες ανεξάρτητες εισόδους.

Το "πολύσπαστο" σύνολο των όγκων, κυρίως στις περιοχές των γραμμικών πτερύγων, λειτουργεί σαν "μηχάνημα" εξυπηρέτησης των λειτουργιών του Δημαρχείου. Παρέχει διαβαθμισμένους εργασιακούς χώρους, κυκλοφορίες, στάσεις, εξυπηρετήσεις, προβάλλοντας, διοχετεύοντας, προφυλάσσοντας, και ιεραρχώντας τους χώρους με τις λειτουργίες που σε κάθε περίπτωση περιέχονται.

Η σύνθεση των όγκων δημιουργεί και αναδεικνύει τον υπαίθριο χώρο του κτιρίου. Χώρο ρέοντα, ενοποιημένο, με σαφής όμως χωρικές επί μέρους ενότητες.

Οι βασικοί υπαίθριοι χώροι του συγκροτήματος είναι δύο. Η κεντρική ευμεγέθης "πλατεία του Δημαρχείου" σε όλη την όψη της Γ’ Σεπτεμβρίου και την συμβολή με την Βασ. Γεωργίου που αποτελεί τον μνημειακό χώρο υποδοχής του συγκροτήματος και το υπαίθριο FORUM, μια διαμερής πορεία (συνέχεια της μπροστινής πλατείας με κατεύθυνση στο πάρκο Γ’ Σώματος Στρατού) με χώρους στάσης που περιβάλλεται από τους νευραλγικούς χώρους του Δημαρχείου (εισόδους, κεντρικό φουαγιέ, αίθουσα πολλαπλών χρήσεων, αίθουσα Δημοτικού Συμβουλίου).

Στην κεντρική pilotis που ενοποιεί τους δύο υπαίθριους χώρους, βρίσκονται οι βασικές είσοδοι του συγκροτήματος. Η είσοδος στο κεντρικό φουαγιέ με κατεύθυνση σε όλους τους γραφειακούς χώρους εξυπηρέτησης κοινού και η είσοδος στους χώρους του Δημάρχου, προβεβλημένη αλλά και ελεγχόμενη.

Ο κεντρικός εσωτερικός πολυώροφος κοινωνικός πυρήνας του Δημαρχείου (κεντρικό φουαγιέ) είναι ένας χώρος συλλογικών δράσεων, εξυπηρετήσεων, συναντήσεων και επαφών. Φωτίζεται με φυσικό φωτισμό ο οποίος εισχωρεί εκ των άνω και από τα πλάγια δημιουργώντας μεμονωμένες ή συνδυασμένες δέσμες, μέσω οπών, σχισμών και περσίδων. Προσδίδεται έτσι στον χώρο μια αίσθηση όλως ιδιαίτερη, η οποία, όπως είχε δηλωθεί στην πρόταση του διαγωνισμού, έχει την νοητική αφετηρία της στην εσωτερική χωρική διάταξη της «Ροτόντας».

Σ’ αυτόν το χώρο "αυλίζονται" στους ορόφους, σχεδόν όλες οι διοικητικές λειτουργίες του Δημαρχείου, και έχουν αναφορά. Αποτελεί το σημείο αναφοράς και αναγνωσιμότητας του χώρου όλων των γραφειακών ενοτήτων.

Τέλος το τεθλασμένο σχήμα του παρέχει δυναμισμό και κινητικότητα στην όλη σύνθεση στον εσωτερικό και υπαίθριο χώρο αυτής.

Έτσι το υπαίθριο FORUM περιβάλλεται εκατέρωθεν από απολύτως ενεργές, σε καθημερινή βάση λειτουργίες πλήθους. Από την μία πλευρά (της μικρής πτέρυγας) έχουν χαρακτήρα κυρίως πολιτιστικό – πολιτικό, ενώ από την απέναντι, που αντιστοιχεί με το κεντρικό Χολ του Δημαρχείου, έχουν χαρακτήρα κοινωνικό.

Ο διαμπερής κεντρικός αυτός υπαίθριος χώρος έχει στο σύνολο του πιο ευέλικτο σχήμα (λόγω της τεθλασμένης – ελεύθερης διάταξης των ορίων του ) από ότι ο μνημειακός μπροστινός υπαίθριος χώρος υποδοχής. Είναι ταυτοχρόνως χώρος στάσης, αλλά και περάσματος – περιπάτου που τον ενώνει με την οδό Γ΄ Σώματος Στρατού.

Με τον τρόπο αυτό το Δημαρχείο γίνεται πέρασμα που επιτρέπει στον πολίτη να διέρχεται ελευθέρα μέσω αυτού, καθιστώντας το οικείο σημείο αναφοράς της καθημερινής ζωής του.

Το δάπεδο του εξωτερικού χώρου διαμορφώνεται με πλακοστρώσεις και εκτεταμένες επιφάνειες υψηλού και χαμηλού πρασίνου και νερού.

2.1. ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟΣ ΜΕ ΤΟΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ ΧΩΡΟ (ΚΤΙΡΙΑ ΜΟΥΣΕΙΩΝ)

Α. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟΣ

Η θετική συνέχεια του νέου Δημαρχείου με το Βυζαντινό Μουσείο επιτυγχάνεται :

Α) Με την σημαντική οπισθοχώρηση της οικοδομικής του γραμμής για την δημιουργία του μεγαλύτερου δυνατού «χώρου αναπνοής» μεταξύ των δύο κτιρίων.

Β) Με τον περιορισμό του ύψους της πτέρυγας του Δημαρχείου περίπου στο ύψος αυτής του Βυζαντινού Μουσείου.

Γ) Με την πρόβλεψη δύο σημαντικών κενών - διάφανων - ζωνών θεώρησης του Βυζαντινού Μουσείου από τους επισκέπτες του Δημαρχείου.

Δ) Με την επαναδιατύπωση της μορφολόγησης του συνόλου της όψης προς το Βυζαντινολογικό Μουσείο, που μετατρέπεται από ισχυρό όριο προς την πλευρά του Μουσείου (όπως προβλεπόταν στον διαγωνισμό) σε θετική ανοιχτή κιονοστοιχία προς αυτό. Έτσι η όψη αυτή όχι μόνο «βλέπει» συνολικά το Μουσείο αλλά ανοίγεται και στην ίδια την πόλη. Ζωντανεύει τον ενδιάμεσο χώρο παρέχοντας στον πολίτη την δυνατότητα παράλληλης με αυτήν πορείας – περιπάτου κατά μήκος της κιονοστοιχίας που προαναφέρθηκε.

Β. ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΟΣ

Όπως και η πρόταση του διαγωνισμού, έτσι και η λύση της εφαρμογής, συνδυάζει, μέσω των υλικών κατασκευής της, σύγχρονες απόψεις για την αρχιτεκτονική (όπως π.χ. εκφράζονται στο «μοντέρνο» Αρχαιολογικό Μουσείο του Πατρόκλου Καραντινού) με αναφορές σε πρωτογενείς διατάξεις που ιστορικά παρουσιάστηκαν στον τόπο μας όπως με ποιο εικονογραφικό και οπωσδήποτε διαφορετικό τρόπο συμβαίνει με το Βυζαντινό Μουσείο του Κ. Κρόκου.

Έτσι το ανεπίχριστο επεξεργασμένο μπετόν χρησιμοποιείται και παρουσιάζεται ως σύγχρονη κατασκευή για την συγκρότηση του στατικού φορέα (βλ. Βυζαντινό Μουσείο) ενώ εκτεταμένα φέροντα στοιχεία τοιχοπετασμάτων διαμορφώνονται με μαρμαρεπένδυση σε διάταξη «χτισμένων» δόμων (όπως παρουσιάζεται και στον διαγωνισμό). Το χρώμα της μαρμαρεπένδυσης είναι ωχρό, γαιώδες, με τελική υφή αδρή ματ, μέσω επεξεργασίας "κτυπήματος" του μαρμάρου.

2.2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ

Στο οικόπεδο του πρώην Στρατοπέδου Τσιρογιάννη, όπου προβλέπεται να ανεγερθεί το Νέο Δημαρχιακό Μέγαρο Θεσσαλονίκης χωροθετούνται δύο θεσμοθετημένες διαφορετικές κατηγορίες λειτουργιών.

Α) Διοικητικές λειτουργίες τοπικής αυτοδιοίκησης

Οι λειτουργίες που έχουν χωροθετηθεί στην μελέτη του Δημαρχιακού Μεγάρου Θεσσαλονίκης είναι σύμφωνες με το δοθέν από την Τεχνική Υπηρεσία του Δήμου Κτιριολογικό Πρόγραμμα, όπου εκφράζονται οι σημερινές και μελλοντικές ανάγκες στέγασης - και συστέγασης - συγκεκριμένων υπηρεσιών του Δήμου, καθώς και το Πνεύμα της Διάρθρωσης του Δημαρχιακού Μεγάρου.

Το «πνεύμα» αυτού του κτιριολογικού προγράμματος υπαγορεύει ένα Δημαρχείο «Στρατηγείο» όπου θα είναι συγκεντρωμένες οι περί τον Δήμαρχο υπηρεσίες, θα υπάρχουν γραφεία - πόστα - για τις αποκεντρωμένες υπηρεσίες, και θα υπάρχουν βασικές υπηρεσίες εξυπηρέτησης κοινού οι οποίες μάλιστα και παραδοσιακά δίνουν το στίγμα των υπηρεσιών του Δήμου (μητρώα, δημοτολόγια, ληξιαρχεία κ.ά.)

Η χωροθέτηση των λειτουργιών στο «πολύσπαστο» όγκο που περιγράφεται στην «κεντρική ιδέα της σύνθεσης» έγινε με γνώμονα τα εξής :

Α) Σαφής διαχωρισμός και αντίστοιχη προβολή στον χώρο των περιοχών που αφορούν τον Δήμαρχο και την «στρατηγική» οργάνωση της τοπικής αυτοδιοίκησης, από αυτές που αφορούν τις «πολιτικές» διαδικασίες (Δημοτικό Συμβούλιο) και αυτές που αφορούν τις λοιπές υπηρεσίες υποστήριξης (οικονομική, διοικητικές, μητρώα, ληξιαρχεία, προσωπικό, μηχανοργάνωση κ.ά.)

Β) Χωρική οργάνωση των λειτουργιών ανάλογη με τις απαιτήσεις προσπελασιμότητας από το κοινό, εξασφάλιση ησυχίας, ελέγχου πρόσβασης (control Δημάρχου) ή και ακόμη αυτόνομης λειτουργίας σε ώρες που το Δημαρχείο είναι κλειστό (αίθουσα Δημοτικού Συμβουλίου και συνοδευτικές υπηρεσίες).

Με γνώμονα τα παραπάνω οι χώροι του Δημαρχείου και των υπηρεσιών - στελεχών που τον πλαισιώνουν, χωροθετούνται στον επιμήκη όγκο πάνω από την pilotis πέρασμα ενοποίησης των αυλών, ο οποίος είναι και ο πλέον προβεβλημένος λόγω θέσης (αν και όχι ο ογκωδέστερος). Επίσης λόγω της περιορισμένης επαφής με το ισόγειο επιτυγχάνεται εύκολος έλεγχος - control εισερχομένων καθώς και διαφύλαξη της ανεξάρτητης προβεβλημένης εισόδου στον πέτρινο όγκο από την pilotis για είσοδο V.I.P’S.

Στην σχήματος Γ πτέρυγα επί των οδών Βασ. Γεωργίου και Γ΄ Σώματος Στρατού χωροθετούνται οι λειτουργίες του Δημοτικού Συμβουλίου και η αίθουσα πολλαπλών χρήσεων. Αυτό διότι η πτέρυγα αυτή είναι που διαμορφώνει το μέτωπο στην πόλη, έχει δυνατότητα και ανεξαρτήτων προσπελάσεων, και αποτελεί τον ενδιάμεσο χώρο - φίλτρο - προς την καρδιά του Δημαρχείου, το forum με τις κατ΄ εξοχήν υπηρεσίες της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Τέλος στο επίμηκες μεγαλύτερο τμήμα της όλης σύνθεσης, καθώς και στον πολυώροφο χώρο του φουαγιέ, τοποθετούνται όλες οι λειτουργίες υπηρεσιών και διευθύνσεων που προβλέπονται από το κτιριολογικό πρόγραμμα.

Η επαφή τους στους επί μέρους χώρους και στάθμες έγινε με τα εξής κριτήρια:

Α) Την σχέση με το κοινό και το πλήθος των συναλλασσομένων

Β) Την δυνατότητα για σχετική αυτονομία

Γ) Την αλληλεξάρτηση από άλλη διεύθυνση που υπαγορεύει γειτνίαση.

Δ) Τη προσπάθεια κάθε διεύθυνση ή τμήμα της να αποτελεί αυτόνομη εύκολα αναγνωρίσιμη χωρική ενότητα μέσα στο σύνολο του συγκροτήματος.

Έγινε προσπάθεια να χωροθετηθούν στο Ισόγειο (και σε προέκταση στον Α΄ όροφο) υπηρεσίες καθημερινής και πολυπληθούς επαφής με το κοινό.

Αυτό έχει στόχο αφ΄ ενός μεν την ευκολότερη και γρηγορότερη εξυπηρέτηση του πολίτη, αφ΄ ετέρου την δημιουργία ενός ιδιαίτερα ζωντανού, με πληθώρα προσπελάσεων κτιρίου.

Επιδίωξή μας είναι η δημιουργία ενός φιλικού, διάφανου, πολυπροσπέλαστου κτιρίου στο επίπεδο του Ισογείου, το οποίο όμως θα παρουσιάζει ιδιαίτερα ευανάγνωστα κατανεμημένες στον οργανισμό του τις επί μέρους λειτουργίες - χωρικές ενότητες - έτσι ώστε να διευκολύνεται ο χρήστης στην αντίληψη του χώρου και του προορισμού του.

Β) Υπόγειος σταθμός αυτοκινήτων

Ο σταθμός εκτείνεται σε ένα ημιυπόγειο και τρεις υπόγειους ορόφους και θα διαθέτει συνολικά 851 θέσεις στάθμευσης, εκ των οποίων οι 17 (ήτοι ποσοστό 2% επί της συνολικής χωρητικότητας, σύμφωνα με τη νομοθεσία), θα προορίζονται για Άτομα Μειωμένης Κινητικότητας (ΑΜΚ). Έχει ληφθεί ιδιαίτερη πρόνοια, ώστε οι θέσεις ΑΜΚ, να τοποθετηθούν όσο το δυνατό πλησιέστερα, προς τα δημιουργούμενα κλιμακοστάσια.

Πιο συγκεκριμένα η έκταση και η χωρητικότητα των επιπέδων στάθμευσης είναι:

	Εμβαδόν (τ.μ.)	Θέσεις Δημόσιας Χρήσης	Θέσεις ΑΜΚ	Θέσεις ΑΜΚ Van	Θέσεις Υπαλλήλων Δήμου	Σύνολο
Ημιυπόγειος όροφος	3108			1	18+2ΑΜΚ	21
Α Υπόγειος όροφος	9503	191	13	2	34 + 7 ΑΜΚ	247
Β Υπόγειος όροφος	10337	241	5	2	38 +5 ΑΜΚ	291
Γ Υπόγειος όροφος	10320	249	5		37 + 1 ΑΜΚ	292
ΣΥΝΟΛΟ	33268	681	23	5	142	851

Η διαμόρφωση και λειτουργία του Σταθμού Αυτοκινήτων διέπεται από τις διατάξεις του ΠΔ 455/76 όπως αυτό αναθεωρήθηκε με το ΠΔ 326/91. Ως τρόπος εξυπηρέτησης του σταθμού ορίζεται η στάθμευση με αυτοεξυπηρέτηση, το οποίο σημαίνει ότι ο οδηγός σταθμεύει ο ίδιος το όχημά του κατά την είσοδο και το οδηγεί ο ίδιος εκτός του σταθμού κατά την έξοδο, χωρίς τη μεσολάβηση κάποιου μηχανικού μέσου ή κάποιου υπαλλήλου.

Είσοδοι – έξοδοι του σταθμού αυτοκινήτων

Σύμφωνα και με την κυκλοφοριακή μελέτη του σταθμού ( Σεπτέμβριος 1998 ) οι θέσεις εισόδων - εξόδων βρίσκονται επί των οδών Γ’ Σεπτεμβρίου και Γ’ Σώματος Στρατού, με μια λωρίδα ανά κατεύθυνση.

Για την χωροθέτηση των εξόδων των ραμπών προς την πόλη, τα γεωμετρικά τους στοιχεία, τον καθορισμό φόρτου αιχμής εισόδου - εξόδου, τους χώρους αναμονής, την ενεργητική πυροπροστασία καθώς και όλες τις Η/Μ εγκαταστάσεις διευκόλυνσης λειτουργίας και ασφάλειας, έχουν εκπονηθεί ειδικές μελέτες.

2.3. Εξυπηρέτηση Ατόμων Μειωμένης Κινητικότητας

Έχει ληφθεί μέριμνα από τον σχεδιασμό έτσι ώστε τα άτομα μειωμένης κινητικότητας να έχουν κατάλληλη πρόσβαση σε όλα τα σημεία του κτιρίου.