Το Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης είναι ένα ερευνητικό ίδρυμα που ειδικεύεται στη συστηματική ενασχόληση με την ιστορία της πόλης της Θεσσαλονίκης. Ιδρύθηκε το 1983 και υπάγεται στη Διεύθυνση Βιβλιοθηκών της Αντιδημαρχίας Πολιτισμού του Δήμου Θεσσαλονίκης.
Το Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης στεγάζεται από το 1995 σε ιδιόκτητες σύγχρονες εγκαταστάσεις στην πλατεία Ιπποδρομίου (δωρεά του ζεύγους Αναστασίου και Ιουλίας Μπίλλη). Το κτίριο περιλαμβάνει 3 ορόφους, διαθέτει άρτια εξοπλισμένο εκθεσιακό χώρο στο ισόγειο, εξειδικευμένη ιστορική βιβλιοθήκη με αναγνωστήριο στο δεύτερο όροφο, καθώς και σύγχρονο χώρο εκδηλώσεων στον τρίτο όροφο, ενώ στον πρώτο όροφο είναι τα γραφεία. Εποπτεύεται από τη Συμβουλευτική Επιτροπή, στην οποία συμμετέχουν καθηγητές πανεπιστημίου, συγγραφείς της πόλης, δημοσιογράφοι, δημοτικοί σύμβουλοι, καθώς και η προϊσταμένη της Διεύθυνσης Βιβλιοθηκών.
Στα 28 χρόνια λειτουργίας του το Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης έχει αναπτύξει δράση σε διάφορους τομείς με κύριο σκοπό τον εντοπισμό, την απόκτηση και την ανάδειξη ιστορικών τεκμηρίων, που θα συμβάλουν στην καταγραφή της ιστορίας της πόλης. Για να εκπληρώσει τους στόχους του έχει δημιουργήσει ειδική βιβλιοθήκη και δέχεται καθημερινά τους ερευνητές της ιστορίας της πόλης, οι οποίοι έχουν τη δυνατότητα να εντρυφήσουν εκτός της ειδικής βιβλιοθήκης και του Δημοτικού Αρχείου της πόλης, σε ιδιωτικές συλλογές εγγράφων, συλλογές φωτογραφιών, καρτ-ποστάλ, χαρτών και βιντεοκασετών, από τα ιστορικά Αρχεία που έχει στη διάθεσή του.
Παράλληλα το Κέντρο Ιστορίας διοργανώνει τακτικά εκδηλώσεις όπως εκθέσεις ιστορικών τεκμηρίων, διαλέξεις, συνέδρια, με τις οποίες προσπαθεί να συμβάλλει στην ιστοριογραφία της Θεσσαλονίκης. Αποτελεί χώρο συνάντησης των δημοτικών δραστηριοτήτων με εκείνες άλλων επιστημονικών και πολιτιστικών φορέων, καθώς και του επιστημονικού δυναμικού της πόλης στο πεδίο της ιστορίας. Τέλος, αναπτύσσει και σημαντική εκδοτική δραστηριότητα με εκδόσεις που αφορούν στην ιστορία της πόλης.
Σκοποί:
1. Η συλλογή, διάσωση, καταγραφή, συντήρηση, συγκέντρωση, ταξινόμηση και μελέτη των κάθε είδους άμεσων και έμμεσων πηγών που αναφέρονται στην ιστορία και την πολιτιστική κληρονομιά της μείζονος Θεσσαλονίκης και σε ό,τι έχει σχέση με τη διοικητική, οικονομική και κοινωνική ζωή της.
2. Η διεξαγωγή, προώθηση και διευκόλυνση της σχετικής με την εν γένει ιστορία της Θεσσαλονίκης και της Μακεδονίας, επιστημονικής έρευνας.
3. Η πρόκληση του ενδιαφέροντος του ελληνικού και αλλοδαπού κοινού προς την εν γένει ιστορία της Θεσσαλονίκης και της Μακεδονίας και η συνεργασία μαζί του.
4. Η ανάπτυξη του ενδιαφέροντος των δημοτών της Θεσσαλονίκης για την ιστορία της πόλης.
5. Η αξιοποίηση του Δημοτικού Αρχείου της πόλης.
Αρχείο Δήμου Θεσσαλονίκης:
Στο Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης φυλάσσεται το ιστορικό αρχείο του Δήμου Θεσσαλονίκης. Μέρος του αρχείου αυτού βρίσκεται στους χώρους του κτιρίου της πλατείας Ιπποδρομίου και δίνεται σταδιακά στην έρευνα.
Βιβλιοθήκη & Συλλογές:
Η ειδική βιβλιοθήκη του Κέντρου Ιστορίας Θεσσαλονίκης επικεντρώνει το ενδιαφέρον της στη βιβλιογραφία σχετικά με την ιστορία της πόλης. Η βιβλιοθήκη στεγάζεται στο δεύτερο όροφο και μεταξύ άλλων περιλαμβάνει φωτογραφική και χαρτογραφική συλλογή, καθώς και συλλογή καρτ-ποστάλ των αρχών του αιώνα με θέμα την Θεσσαλονίκη. Η βιβλιοθήκη διαθέτει χώρο αναγνωστηρίου και δε λειτουργεί ως δανειστική.
Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα-Παρασκευή: 8:00-14:00
Εκδόσεις:
Η εκδοτική δραστηριότητα του Κέντρου Ιστορίας Θεσσαλονίκης περιλαμβάνει αυτοτελείς εκδόσεις μελετών, πρακτικά επιστημονικών συνεδρίων και την επετηρίδα του Κέντρου, "Θεσσαλονίκη", στην οποία δημοσιεύονται μελέτες σχετικές με την ιστορία της πόλης από την αρχαιότητα μέχρι τη σύγχρονη εποχή. Επίσης τα τελευταία χρόνια, μετά από εντολή του τ. Δημάρχου Θεσσαλονίκης Β. Παπαγεωργόπουλου, πραγματοποιήθηκε πρόγραμμα καταγραφής της αθλητικής ιστορίας της Θεσσαλονίκης, το οποίο ολοκληρώθηκε με την έκδοση των ιστορικών λευκωμάτων των ομάδων Αετός, Ηρακλής, ΑΡΗΣ, ΠΑΟΚ, Θερμαϊκός, ΧΑΝΘ, Μέγας Αλέξανδρος, ΒΑΟ, Μακεδονικός, ΜΕΝΤ, Ιστιοπλοϊκός Όμιλος Θεσσαλονίκης, ΤΡΙΤΩΝ, Γ.Σ. ΜΑΚΑΜΠΗ και Όμιλος Αντισφαίρισης Θεσσαλονίκης. Τις εκδόσεις μπορούν οι ενδιαφερόμενοι να προμηθεύονται από το Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης.
Εκθέσεις – Συνέδρια:
Στην αίθουσα διαλέξεων του τρίτου ορόφου, η οποία είναι εξοπλισμένη με σύγχρονα συστήματα διερμηνείας και προβολών, το Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης προβαίνει στη διοργάνωση συνεδρίων, ημερίδων και κύκλων ομιλιών και κατόπιν εκδίδει τα πρακτικά των εργασιών τους. Επιπλέον φιλοξενούνται οι εργασίες του Ανοιχτού Πανεπιστημίου του Δήμου Θεσσαλονίκης.
Επίσης, στον εκθεσιακό χώρο του ισογείου διοργανώνονται εκθέσεις τεκμηρίων και ντοκουμέντων από τη ζωή της πόλης, πολλές από τις οποίες συνοδεύονται με έκδοση λευκωμάτων, τα οποία στοιχειοθετούν την παρουσίαση αυτή.
Ώρες λειτουργίας:
Δευτέρα-Παρασκευή 8:00-14:00, 18:00-21:00
Σάββατο & Κυριακή: 10:00-14:00
Ψηφιοποίηση Πολιτιστικών Τεκμηρίων:
Στο Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης έχει ολοκληρωθεί ένα πρόγραμμα ψηφιοποίησης ιστορικών τεκμηρίων, με σκοπό τη δημιουργία ηλεκτρονικής μορφής αρχείων της πόλης, προκειμένου αυτά να είναι πιο προσιτά στους ερευνητές. Τα τεκμήρια που ψηφιοποιήθηκαν είναι επισκέψιμα στην ειδική ιστοσελίδα culture.thessaloniki.gr. Με τη σύνδεση του ιδρύματος στα δίκτυα διάδοσης πληροφοριών (internet), οι πληροφορίες και οι ιστορικές γνώσεις για την Θεσσαλονίκη και την ευρύτερη περιοχή, μπορούν να ταξιδεύουν σε όλο τον κόσμο, προβάλλοντας την παρουσία και τον ρόλο της Ελλάδος στην περιοχή.
Προοπτικές:
Το Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης με εφόδια τη μέχρι τώρα παρουσία του και τη δημιουργική διάθεση των υπαλλήλων και συνεργατών του, φιλοδοξεί να καλύψει το κενό που υπάρχει στην ιστοριογραφία της πόλης και να αποτελέσει, με την δραστηριότητά του και τα αρχεία του, θεματοφύλακα της ιστορικής γνώσης, του πολιτισμού και των παραδόσεων της πόλης.
